Refakatçi Koltuğu Teknik Şartnamesi Nasıl Olmalı?

İyi bir refakatçi koltuğu şartnamesi, "yatak olabilen bir koltuk" tarifinden ibaret değildir. Asıl mesele şu: aynı şartnameye teklif veren iki tedarikçiden biri neden diğerinin yarı fiyatına ürün sunabiliyor? Cevap çoğu zaman şartnamenin yazılış biçiminde gizlidir. Ölçülebilir olmayan her ifade tedarikçiye yorum alanı bırakır; toleransı belirtilmemiş her ölçü denetimde tartışmaya dönüşür.

Bu yazı hazır şablonları doldurmanız için değil, hangi kalemin neden yazılması gerektiğini ve hangi ifadenin ileride sorun çıkaracağını göstermek için. Bir sonraki yazımızda bu parametrelerin fiyatlara nasıl yansıdığını ele alacağız; o rakamlara baktığınızda neyin ne olduğunu daha net göreceksiniz.

Önce İskelet: "Metal Profil" Demek Yetmiyor

Şartnamelerde en sık rastlanan ifade "metal şase" veya "profil iskelet"tir. Bu ifade tek başına hiçbir şey ölçmez. 0,90 mm et kalınlığındaki bir profil de metal şasedir, 2 mm et kalınlığındaki bir profil de.

Kamu alımlarında kullanılan bir şartname örneğinde metal şase için "en az 1,2 mm" sınırı konur. Meda Ofis'in Ada modelinde ise iç iskelet 40x20x2 mm metal profilden üretilmiş ve paslanmaya karşı 17 mikron elektrostatik toz boya ile kaplanmıştır. Aradaki fark ilk günkü sağlamlıkta değil, her gün açılıp kapanan bir mekanizmanın iki yıl sonraki gıcırtısında ortaya çıkar.

Şartnameye nasıl yazılmalı: "İskelet, en az 1,2 mm et kalınlığında metal profilden imal edilmiş olmalıdır." "En az" ifadesi alt sınırı tanımladığı için ayrıca tolerans yazmaya gerek yoktur.

Sünger: En Çok Atlanan Kalem

Refakatçi koltuğunda konforu kumaş değil, sünger belirler. DMO şartnamesi oturma yeri için 32 DNS, sırt için 28 DNS, dış arka kısım için 22 DNS olmak üzere üç ayrı yoğunluk tanımlar. Meda Ofis'in Flex ve Ada modellerinde 10 cm kalınlığında 32 DNS gri kesme sünger kullanılır; Art modelinde ise kalınlık 12 cm'ye çıkar.

Kritik nokta şu: "yüksek yoğunluklu sünger" gibi bir ifade şartnameye yazıldığında tedarikçi 22 DNS ile de bu şartı karşıladığını iddia edebilir. Rakam yazılmadığı sürece denetim yapılamaz.

Şartnameye nasıl yazılmalı: "Oturma yüzeyi süngeri en az 32 DNS yoğunluğunda ve en az 10 cm kalınlığında olmalıdır. Sırt süngeri en az 28 DNS olmalıdır." Kalınlık mutlaka belirtilmeli; 32 DNS ama 6 cm kalınlığındaki bir sünger bir gecede oturma hissini kaybeder.

Yatak Yüzeyi: Ölçü, Tolerans ve Başucu Çıkıntısı

Refakatçi koltuğunun asıl işlevi gece yatak olmasıdır. DMO şartnamesi yatak konumunda yatma yüzeyi için minimum 60x190 cm ölçüsü verir ve toleransı ±3 cm olarak belirler. Ürün gamına baktığımızda Flex 200x64 cm, Ada 195x67 cm, Art ise 183x60 cm yatak yüzeyi sunuyor. Art'ın 183 cm uzunluğu, 190 cm alt sınırı koyan bir hastane şartnamesinde teklif edilemeyeceği anlamına gelir; ancak ev kullanımı veya dar alanlar için tercih edilebilir. Şartnameyi yazan kişinin bu ayrımı baştan bilmesi gerekir.

Atlanmaması gereken ikinci detay başucu çıkıntısıdır. Şartnamede "yastığın düşmemesi için başucu kısmının yatma yüzeyinden çıkıntılı olması" açıkça yazılmalıdır. Bu küçük detay, ürünün gerçekten yatak olarak kullanılabilir olduğunu gösterir.

Şartnameye nasıl yazılmalı: "Yatak konumunda yatma yüzeyi en az 60x190 cm olmalı, ölçüler ±3 cm toleransla değerlendirilmelidir. Başucu kısmı yastık düşmesini engelleyecek şekilde çıkıntılı olmalıdır."

Tekerlek ve Fren: Güvenlik Meselesi

Hastane odasında refakatçi koltuğunu gece yarısı hareket ettirmek zorunda kaldığınızda tekerlek kalitesi her şeydir. DMO şartnamesi Ø75 mm çapında ve 2'si frenli olmak üzere 4 tekerlek talep eder.

Daha küçük tekerlekler düz zeminde sorun çıkarmaz ama halı üzerinde veya eşik geçişlerinde takılır. Fren sayısı ise doğrudan güvenlik meselesidir: yalnızca 1 frenli tekerlek, yaşlı bir refakatçinin otururken kaymasına yol açabilir.

Şartnameye nasıl yazılmalı: "4 adet tekerlek, en az Ø75 mm çapında, en az 2 adedi frenli olmalıdır." "Uygun ebatta" gibi ifadeler kullanılmamalı.

Burada bir dürüstlük notu gerekiyor: Art, Flex ve Ada modellerinin üçü de sabit ayaklıdır, tekerlek içermez. Tekerlek şartı, ürün gamınızda tekerlekli model yoksa şartnameden çıkarılmalı; ancak o zaman "tekerleksiz modeller neden tercih edilir" sorusunun cevabı da şartnamede yer almalıdır. Sabit ayak, kaymaz zemin teması ve daha az bakım gerektirmesi gibi gerekçelerle tercih edilebilir; bunun şartnamede açıkça yazılması, tedarikçinin "tekerlek yok" diye elenmesini de engeller.

Mekanizma: Ses, Kademe ve Sandık

DMO şartnamesinde dikkat çeken bir madde var: "açılan kısmının altında ses yapmayan tekerlek sistemi olmalıdır". Bu, gece açma-kapama sırasında diğer hastaları rahatsız etmemek için konmuş bir şarttır ve şartnamede açıkça yer almadığında tedarikçi bu detayı atlayabilir.

Mekanizma tipi de net tanımlanmalıdır. Art modelinde sırt bölümü 3 kademeden bağımsız çalışırken, Flex ve Ada'da komple yatak pozisyonuna geçiş sağlanır; Ada'da bu geçiş tek hamleyle gerçekleşir. "Yatak olabilen mekanizma" ifadesi bu farklı tiplerin hepsini kapsar ve karşılaştırmayı imkânsız kılar. Şartnamede hangi tipin istendiği açıkça yazılmalıdır.

Ada'yı diğer iki modelden ayıran en önemli özellik ise sandıktır. Battaniye, yastık ve kişisel eşyaların depolanabildiği bu bölüm, hastane odasında yer kazandırır. Şartnamede depolama ihtiyacı varsa "sandık" ayrı bir kalem olarak tanımlanmalıdır; çünkü "mekanizma" başlığı altında geçiştirildiğinde tedarikçi sandıksız bir ürünle de şartı karşıladığını iddia edebilir.

Şartnameye nasıl yazılmalı: "Mekanizma, yatak konumuna tek hamlede geçiş sağlamalı ve açma-kapama sırasında ses yapmamalıdır. Depolama ihtiyacı bulunan alanlarda sandık bölümü ayrıca talep edilmelidir."

Kolçak ve Ayak: "Var" Demek Yeterli Değil

Flex sayfasında kolçak için sadece "var" yazıyor; malzeme belirtilmemiş. Ada'da ise kolçağın kayın ağacından imal edildiği açıkça yazılı. Şartname açısından bu fark önemsiz gibi görünebilir ama değildir: kayın kolçak, plastik veya metal kolçağa göre farklı bir maliyet ve farklı bir dayanıklılık anlamına gelir.

Aynı şey ayak bölümü için geçerli. Flex'te "ana metal iskelete bağlı plastik ayak" ifadesi yer alırken, Ada'da "metal profil, zemin teması plastik pabuç ile sağlanmaktadır" deniyor. Şartnamede ayak tipi belirtilmediğinde tedarikçi en ucuz çözümü sunar.

Şartnameye nasıl yazılmalı: "Kolçaklar kayın ağacı veya eşdeğeri masif ahşaptan imal edilmelidir. Ayak bölümü metal profil olmalı, zemin teması kaymaz plastik pabuç ile sağlanmalıdır." Malzeme adı yazılmadığı sürece "var" ifadesi bir şey ifade etmez.

Garanti ve Yedek Parça: İlk Faturaya Yansımayan Maliyet

DMO şartnamesi 2 yıl ücretsiz servis ve 10 yıl yedek parça temin garantisi talep eder. Meda Ofis'in Art, Flex ve Ada modellerinde garanti süresi 24 ay olarak belirtilmiştir.

Bu kalem satın alma kararında çoğu zaman göz ardı edilir çünkü ilk faturaya yansımaz. Ancak 10 yıllık yedek parça taahhüdü olmayan bir ürün, üçüncü yılda mekanizması bozulduğunda kullanılamaz hale gelebilir. Şartnameye yedek parça taahhüdü eklemek, tedarikçiyi uzun vadeli düşünmeye zorlar.

Şartnameye nasıl yazılmalı: "Ürün, en az 2 yıl ücretsiz servis ve en az 10 yıl yedek parça temin garantisi kapsamında sunulmalıdır."

Toleranslar: Şartnamenin En Kritik Satırı

DMO şartnamesinde ölçüler verilirken her seferinde (+/- 3 cm) toleransı yazılmıştır. Bu tesadüf değil. Tolerans yazılmadığında iki şey olur: ya tedarikçi ölçüyü istediği gibi yorumlar, ya da denetimde "3 cm kısa ama idare eder" denir.

Ada modelinin ürün sayfasında ölçülerin tamamı (±1 cm) toleransla verilmiş. Bu, şartname yazımı açısından doğru bir yaklaşım örneği: hem ölçü var hem de kabul aralığı. Şartnameye yazarken hangi toleransın kabul edileceği baştan belirtilmelidir; üreticinin sayfasında ±1 cm yazıyorsa, şartnamede ±3 cm yazmak denetimde çelişki yaratır.

Özellikle genişlik, derinlik ve yatak uzunluğu gibi kullanıcı konforunu doğrudan etkileyen ölçülerde tolerans mutlaka belirtilmelidir. Toleranssız şartname, denetimsiz şartnamedir.

Ürün Gamında Şartname Kalemleri Nasıl Karşılanıyor?

Aşağıdaki tablo, Meda Ofis'in üç refakatçi koltuğu modelinin şartname kalemleri karşısındaki durumunu gösteriyor. Amaç modelleri birbirine üstün göstermek değil, hangi ihtiyacın hangi modelle karşılandığını netleştirmek.

Art, Flex ve Ada modellerinin güncel teknik verilerine ve ölçülerine ürün sayfalarımızdan ulaşabilirsiniz: [Art Tekli Refakatçi Koltuğu], [Flex Tekli Refakatçi Koltuğu], [Ada Tekli Sandıklı Refakatçi Koltuğu].

Tablonun en dikkat çekici satırı sandık. Flex ile Ada arasındaki 6.150 TL'lik fiyat farkının önemli bir kısmı buradan geliyor; ama tek başına sandık değil, 2 mm iskelet ve 3 cm daha geniş yatak yüzeyi de bu farkın içinde. Yani "aynı ürün neden farklı fiyat" sorusunun cevabı, şartnameye yazdığınız her ek kalemde saklı.

Son Olarak: Şartname Fiyatı Belirler, Fiyat Şartnameyi Değil

Bu yazıda ele aldığımız her parametre, bir sonraki yazımızın konusu olan fiyat farklarının doğrudan açıklamasıdır. 1,2 mm ile 2 mm profil arasındaki maliyet farkı, 22 DNS ile 32 DNS sünger arasındaki fark, sandıklı model ile sandıksız model arasındaki fark — bunlar teklif mektuplarındaki rakamların neden birbirinden bu kadar uzaklaştığını gösterir.

Şartnameyi doğru yazdığınızda fiyat karşılaştırması da anlamlı hale gelir. Aksi halde elmayla armudu karşılaştırırsınız.

Bir sonraki yazıda bu parametrelerin 2026 piyasa fiyatlarına nasıl yansıdığını ve hangi bütçe aralığında hangi özellik setini beklemeniz gerektiğini ele alacağız. Refakatçi koltuğu modellerimizin tamamına [refakatçi koltukları kategori sayfamızdan] ulaşabilirsiniz.

Refakatçi koltuğu teknik şartnamesi nasıl olmalı blog yazımız.